1970 - Rus yazıçısı Aleksandr Soljenitsin, Nobel Ədəbiyyat Mükafatına layiq görülmüşdür.
1942də universitet diplomunu al/götürdü. 1939-1945 arasında dörd il Sovet ordusunda vəzifə al/götürdü. 1942-ci ildə kapitan rütbəsiylə İkinci Dünya Döyüşünə qatıldı. Ancaq cəphədəykən yazdığı məktublarda Stalin haqqında tənqidlərini əlamətin tərəfindən həbs olundu və səkkiz il cəza düşərgəsində həbs cəzasına çarpdırıldı. Sovetlər Birliyinin Hitlerlə uzlaşma yolu tapmasının döyüşü önləyə biləcəyini, buna görə Sovet xalqının döyüşdən ötəri yaşadığı dağıtmadan Stalinin Hitlerdən daha çox məsul olduğunu iddia etdi. Döyüş bitdikdən sonra Moskva yaxınlarındakı bir həbsxanaya qoyulan Soljenitsin, 1950də Qazaxıstanda ol/tapılan Ekibastusda siyasi məhbuslar üçün təşkil edilmiş xüsusi bir düşərgəyə göndərildi və üç il burada qaldı. Onu izləyən illərdə istənməyən adam (persona non grata) elan edildiyi üçün sürgünə göndərildi.
Qazaxıstanın İy ver Terek kəndində müəllimlik etməyə başlayan yazar, bu dövrdə xərçəngə tutuldu və bir müddət Taşkentdə müalicə gördü. Yeni partiya şefi Nikita Kruşçev tərəfindən başladılan Stalinin təsirlərini ortadan qaldırmağa istiqamətli əməliyyatlar çərçivəsində haqqları geri verildiyi üçün Ryasanda işinə imkan tanındı. 1962də "İvan Denisoviçin Həyatında Bir Gün" adlı kitabını çıxardı. Bu əhvalatının müvəffəqiyyəti üzərinə özünü tamamilə yazıçılığa verən Soljenitsin, məcburi işi izah edən Stalin əleyhdarı bu əsəriylə Hruşçyovun təqdirini qazandı və bir il sonra Sovet Yazarlar Birliyinə qəbul edildi. Ancaq "Matryonin dvor" və "Dlya polzı deşə" adlı əhvalatlarıyla təkrar partiyanın hədəf taxtası halına gəldi. 1966da yazara ölkə xaricinə çıxma qadağanı qoyuldu və üç il sonra Yazarlar Birliyindən çıxardıldı.Yaşadığı dövr boyunca müxtəlif cəzalara çarpdırılan Soljenitsinin iş düşərgələri haqqındakı kitabı Gulag Takımadaları, kapitalist ölkələrdə nəşrə girdi və anti-Sovet təbliğatın elementlərindən biri oldu. Yazar özünə verilən 1970 Nobel Ədəbiyyat Mükafatını dörd il sonra ala bildi. Bu mükafatın özünə siyasi səbəblərlə verildiyi iddia edildi. 1974´te Sovet hökuməti Soljenitsin´in vətəndaşlığını ləğv etdi və onu sınırdışı etdi. İki il İsviçre´de qaldıqdan sonra 1976´da Amerika Birləşmiş Devletleri´ne yerləşdi. Bu dövrdə Soljenitsin Viyetnama Amerikan müdaxiləsini deslekledi, Vietnemda Amerikalı məhbusların köleştirildiğini iddia etdi. 1974 Portuqaliya İnqilabına qarşı Amerikanın müdaxilə etməsi lazım olduğunu müdafiə etdi. ABŞ və Sovetlər Birliyi barışı haqqında yazan Amerikalı yazıçıları tənqid etdi. 1989da yenidən Yazarlar Birliyinə alındı. O dövr iqtidarda ol/tapılan Mikhail Gorbaçov, yazarın yurddaşlıq haqqlarının geri verilməsi istiqamətində işlər başlatdı və sürgünüylə əlaqədar qərarı 1991-ci ildə rəsmi olaraq kaldırttı. 1994də Rusiyaya dönən yazar parlament qarşısında etdiyi danışmada Rusiyanın özünə görə səhvlərlə dolu demokratiyaya keçiş şəklini tənqid etdi.
3 Avqust 2008 tarixində, atasının Moskvadakı evində, ürək çatmazlığı səbəbiylə həyatını itirdi.
Dünyada olan hadisələr | Şərhlər(0)
Baxış sayı: 23
Açar sözlər:
